Schoffels en schoorstenen: Over het project

steenfabriek de Blauwe Kamer

1. Samenvatting

Welke gevolgen had de Industriële Revolutie voor mijn eigen omgeving? Hoe is mijn stad of dorp gegroeid of
misschien juist kleiner geworden? Wat is er veranderd op het gebied van verkeer en vervoer, werk en
productie, energie en communicatie? En wat is daar nu nog van te zien?


Deze vragen staan centraal in het project Schoffels en schoorstenen. Aan de hand van historische en
geografische bronnen over de eigen omgeving maken de leerlingen zich een voorstelling van de tijd
van de Industrialisatie. Vervolgens bouwen de leerlingen, alsof leefden ze in het jaar 1866, zelf een fabriek in hun
eigen woonplaats. Ook bezoeken ze industrieel erfgoed in hun eigen dorp of stad. Tijdens het spelen van het
Pettenspel leven de leerlingen zich in in de tijd van de Industriële Revolutie en kruipen ze in de huid van een
fabrieksdirecteur of een arbeider.

2. Doelstelling

Leerlingen

  • leren wat industrialisatie is en welke gevolgen die heeft gehad in hun eigen omgeving
  • zien in hoe het dagelijks leven door de industrialisatie vanaf 1850 is veranderd
  • (her)kennen industrieel erfgoed in de eigen omgeving

Verder leren/oefenen de leerlingen de volgende vaardigheden:

  • conclusies trekken uit primaire historische bronnen
  • onderzoekend leren
  • kaartvaardigheden
  • opgedane kennis actief toepassen

3. Lesstofvervangend project

In de meeste geschiedenismethodes behoort de Industrialisatie tot de lesstof voor groep 8. De lessenreeks
‘Schoffels en schoorstenen’ geeft een lokale invulling aan dit thema. Je kunt met de algemene informatie over de industriële revolutie van
je methode beginnen. Daarop sluit dit project aan. Enkele onderdelen uit de methode kun je overslaan en daar het project ‘Schoffels en schoorstenen’ in
passen. De methode zelf gebruiken de leerlingen als bronnenboek.

Canon
Het project ‘Schoffels en schoorstenen’ sluit aan bij twee vensters uit de nationale canon:

Het project sluit aan bij twee vensters uit de Utrechtse Canon in de Klas:

Bij deze lessen is het handig om ook de canonposter in de klas op te hangen of op het digibord te projecteren.

3. Kort lessenoverzicht

Het project bestaat uit 5 lessen.

  • Les 1 Introductie: Een groot verschil
    De leerlingen bekijken in hun eigen omgeving sporen van de industrialisatie en letten op zaken als infrastructuur, water(leiding), gas en elektriciteit. Ze maken kennis met de kaart van 1865/6 van hun eigen omgeving. Ze leven zich in in de tweede helft van de 19de eeuw. Hoe was het toen hier?
  • Les 2 Onderzoek ‘t zelf
    De leerlingen verwerven algemene kennis over de industrialisatie en onderzoeken primaire historische bronnen over bevolkingsgroei, fabrieken, arbeiders in hun eigen woonplaats.
  • Les 3 Mijn fabriek
    De leerlingen passen de opgedane kennis toe door op een kaart uit 1865 van de eigen woonplaats zelf een fabriek te ‘stichten’, infrastructuur aan te leggen, huizen voor de arbeiders te bouwen, etc.
  • Les 4 Bij mij in de buurt
    De leerlingen bezoeken en bestuderen industrieel erfgoed in de eigen omgeving. Aan de hand van foto’s vergelijken ze de situatie van vroeger met nu.
  • Les 5 Het Pettenspel
    Door het Pettenspel te spelen krijgen de leerlingen inzicht in de industrialisatie in hun eigen en andere plaatsen in de provincie Utrecht. Ze passen de eerder opgedane kennis toe en worden zich bewust van de gevolgen van industriële ontwikkelingen voor arbeiders en fabrieksdirecteuren.

 

4. Leskist


Behalve de printbladen (werkbladen en knipvellen die via de website te downloaden zijn) hoort bij dit project een leskist met de volgende materialen:

  • kaart van Rhenen in 1865 (6x)
  • kaart van Rhenen in 1865 (6x groot formaat)
  • kaart van de provincie Utrecht in 1866 (6x)
  • boekje met bronnenmateriaal over bevolking in 1866 en 1890 en fabrieken in 1866 en 1901 (6x)
  • Pettenspel (6 spelborden, 6 dobbelstenen, 6 sets met elk 12 kaarten)

Controleer vóór en na gebruik of alles compleet is.

 

 5. Evaluatie

Landschap Erfgoed Utrecht is benieuwd naar je mening over dit project en het lesmateriaal. Wat was goed? En wat kan beter? Mail op- en aanmerkingen naar Landschap Erfgoed Utrecht.

 

 6. Werk leerlingen

Zijn er filmpjes en foto's tijdens het project gemaakt? Bijvoorbeeld van de resultaten van de leerlingen of van het bezoek aan een erfgoedlocatie? Wij zien ze graag! Je kunt ze mailen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..